Category "Standard"

2Nis2017

DSM-5 Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı’na göre;

  1. A. Aşağıdakilerden (1) ya da (2) vardır: 
    (1) Aşağıdaki dikkatsizlik semptomlarından altısı (ya da daha fazlası) en az 6 ay süreyle uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyiyle uyumsuz bir derecede sürmüştür: 

    Dikkatsizlik
    Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde, işlerinde ya da diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar. 
    b. Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı oyunlarda dikkati dağılır. 
    c. Doğrudan kendisiyle konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür. 
    d. Çoğu zaman yönergeleri izleyemez ve okul ödevlerini, ufak tefek işleri ya da iş yerindeki görevlerini tamamlayamaz (karşıt olma bozukluğuna ya da yönergeleri anlayamamaya bağlı değildir). 
    e. Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemede zorluk çeker. 
    f. Çoğu zaman sürekli zihinsel çaba gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya da bunlarda yer almada isteksizdir. 
    g. Çoğu zaman üzerine aldığı görevler ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder (örneğin; oyuncaklar, okul ödevleri, kalemler, kitaplar ya da araç gereçler). 
    h. Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır. 
    i. Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır. 

(2) Aşağıdaki hiperaktivite-dürtüsellik semptomlarından altısı (ya da daha fazlası) en az altı 6 süreyle uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyine aykırı bir derecede sürmüştür: 

Hiperaktivite
a. Çoğu zaman elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur. 
b. Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar. 
c. Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır (ergenlerde ya da erişkinlerde öznel huzursuzluk duyguları ile sınırlı olabilir). 
d. Çoğu zaman sakin bir biçimde boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır. 
e. Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır. 
f. Çoğu zaman çok konuşur. 

Dürtüsellik
g. Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan önce cevabı yapıştırır. 
h. Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır. 
i. Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer (örneğin; başkalarının oyunlarına ya da konuşmalarına burnunu sokar). 

             B. Bozulmaya yol açmış olan bazı hiperaktif-dürtüsel semptomlar ya da dikkatsizlik semptomları 12 yaşından önce de vardır. 
             C. İki ya da daha fazla ortamda semptomlardan kaynaklanan bir bozulma vardır [örneğin; okulda (ya da işte) ve evde]. 
             D. Toplumsal, okul ya da mesleki işlevsellikte klinik açıdan belirgin bir bozulma olduğunun açık kanıtları bulunmalıdır. 
            E. Bu semptomlar sadece bir yaygın gelişimsel bozukluk, şizofreni ya da diğer bir psikotik bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve başka bir mental bozuklukla daha iyi açıklanamaz (örneğin; duygu durum bozukluğu, anksiyete bozukluğu, dissosiyatif bozukluk ya da kişilik bozukluğu).

 

Alttipleri

 

Alt tipler ise şöyle tanımlanmaktadır:

1)Bileşik tip:

Son altı ay boyunca hem A1 hem de A2 tanı ölçütleri karşılanmıştır.

2)Dikkatsizliğin ön planda olduğu tip:

Son altı ay boyunca A1 tanı ölçütü karşılanmış ancak A2 tanı ölçütü karşılanmamıştır.

3)Hiperaktivite ve dürtüselliğin ön planda olduğu tip:

Son altı ay boyunca A2 tanı ölçütü karşılanmış ancak A1 tanı ölçütü karşılanmamıştır

Kaynak: Amerikan Psikiyatri Birliği, Dsm-5 Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı. Çev. Prof.Dr. Ertuğrul Köroğlu, Hyb Yayıncılık: 2013.

 

2Nis2017

DEHB belirtileri çoğunlukla 6 yaş öncesinde kendini göstermeye başlamaktadır. Çocukların bu davranışları birden fazla ortamda (evde, okulda, parkta vb.) sergiledikleri gözlenmektedir.

DEHB belirtileri 3 ana başlık altında toplanabilir:

1-Dikkat Eksikliği

Kısa süreli odaklanabilme, dikkatin çabucak dağılması

-Dikkatsizlikten kaynaklı basit hatalar

-Sürekli birşeyleri unutma ve kaybetme

-Yönergeleri dinlemekte ve anlamakta zorluklar, dinlemiyormuş gibi görünmeler

-Yapılacakları organize etmede sıkıntılar

-Bir aktiviteyi tamamlamadan diğerine yönelme

            2-Aşırı Hareketlilik

Sakinleşme becerisinde yetersizlikler

-Gereksiz yere sağa-sola koşuşturma

-Sürekli kıpırdanır halde olma

-Gereğinden fazla konuşma

-Sabit konumunu korumakta zorlanma, sürekli hareket ihtiyacı

            3-Dürtüsellik

  -Düşünmeden harekete geçme

-Sıralı oyunlarda/aktivitelerde sıra beklemede zorluklar

-Karşısındaki kişinin sürekli sözünü kesme

-Tehlikenin tam olarak farkına varamama

 

2Nis2017

Hepimizin zaman zaman dikkatini toplamakta zorlandığı, içimizin kıpır kıpır olduğu anlar olmaktadır. Çeşitli sebeplerden dolayı, çocuklarımızın da zaman zaman bunları hissetmesi oldukça normal olarak karşılanabilir. Örneğin; arkadaşının doğum günü partisinde çocuğunuz en sevdiği çikolatalı pastayı yemek için sabırsızlanabilir ya da şehir dışından gelecek olan dedesini beklerken ödevlerini eksik ve hatalı yapabilir. Ancak DEHB söz konusu olduğunda, durumlara bağlı olmayan genel bir hareketlilikten, dürtü kontrolünde zorluktan ve odaklanma probleminden bahsedilmektedir.

DEHB, genetik ve nörobiyolojik bir rahatsızlıktır. Kalıtımsal ve çevresel faktörlerin (gebelik esnasında alkol-sigara kullanımı, kimyasal zehirler, zor doğum, erken doğum, düşük doğum ağırlığı vb.) etkileşim ile ortaya çıktığı düşünülmektedir. Belirtileri çocukluk zamanında kendini göstermekle birlikte, bir çocukluk hastalığı değildir, yaşam boyu devam eden bir çizgisi vardır. 

2Nis2017

Okul öncesi dönemde Özgül Öğrenme Güçlüğü belirtilerinden bazıları şunlar olabilir:

-Konuşma gecikmesi

-Kelime telaffuzlarında zorluklar

-Nesnelerin, sembollerin adını hatırlamada zorluklar

-Rakamları ve renkleri öğrenmede zorluklar

-Yönergeleri takip etmede zorluklar

-Motor becerilerde zorluklar (Kıyafet giyip-çıkarma, boyama yaparken sınırlara dikkat edememe vb.)

-Yönergeleri takip etmekte zorluklar

 

İlkokul döneminde Özgül Öğrenme Güçlüğü belirtilerinden bazıları şunlar olabilir:

-Genel olarak, okuldaki akademik başarının düşük olması

-Okuma-yazma alanında zorluklar (Akıcı okuyamama, heceleri kavrayamama, harfleri tanıyamama/birbirine karıştırma, yazarken eksik ve hatalı yazma vb.)

-Matematik alanında zorluklar (Rakamları-sayıları öğrenmede zorluklar, basit dört işlem kurallarını öğrenmede zorluklar vb.)

-Yönleri, haftanın günlerini, ay isimlerini, zaman ifadelerini öğrenmekte zorluklar

-Dikkatin çabuk dağılması, sınıf içerisinde ders dinleme becerisinin eksikliği, notları deftere alırken eksiklikler, ev içerisinde tek başına çalışması istenildiğinde organize olamama

 

 

 

2Nis2017

“Ne kadar çalışsam da olmuyor!”,

“Harfler çok karışık!”,

“Çocuğum hiç güzel yazı yazamıyor.”,

“Her gün okuma için zaman ayırıyoruz ama çocuğum eksik ve hatalı okuyor.” cümleleri tanıdık geldi mi?

Çocuklarımız kimi zaman kronolojik yaşları, zeka seviyeleri ve aldıkları eğitim göz önüne alındığında; yeterli düzeyde ve hızda öğrenemeyebilirler. Dikkat edilmesi gereken; bu öğrenememe durumunun görme, işitme ve zeka sorunlarından bağımsız olmasıdır. Her ne kadar nedeni tam olarak belli olmasa da,  genlerin ve beyin anatomisindeki farklılıkların öğrenme güçlüğünde önemli rol oynadığı bulunmuştur.

Özel öğrenme güçlüğü, 3 temel alanda kendini gösterebilir: Okuma güçlüğü (disleksi), yazma güçlüğü (disgrafi), aritmetik bozukluk (diskalkuli). Dikkat ve hafıza/bellek etkileri de sıklıkla görülmektedir.   

2Nis2017

Gerekli girişimlerde bulunulmuş olmasına karşın en az altı aydır süren, aşağıdaki belirtilerden en az birinin varlığı ile belirli, öğrenme ve okul becerilerini kullanma güçlükleri:

1-Sözcük okumanın yanlış ya da yavaş ve çok çaba gerektiriyor olması (örn. tek tek sözcükleri yüksek sesle okurken, yanlış ya da yavaş ve duraksayarak okur, sıklıkla sözcükleri kestirir, sözcükleri seslendirmede güçlükler yaşar).
2-Okunanın anlamını anlama güçlüğü (örn. düzyazıyı düzgün okuyabilir ancak sırayı, ilişkileri, çıkarımları ya da derin anlamları anlamaz).
3-Harf harf söyleme/yazma güçlükleri (ünlü ya da ünsüz harfleri ekleyebilir, çıkarabilir ya da bunların yerini değiştirebilir).
4-Yazılı anlatım güçlükleri (örn. cümleler içinde birden çok dilbilgisi ya da noktalama yanlışı yapar; paragraf düzenlemesi kötüdür; görüşlerinin yazılı anlatımı açık değildir).
5-Sayı algısı, sayı gerçekleri ya da hesaplama güçlükleri (örn. sayıları, bunların büyüklüğünü ve ilişkilerini anlaması kötüdür; yaşıtlarının matematik dersinden öğrendiklerinden değişik olarak, tek rakamlı sayıları eklerken parmak hesabi yapar; sayısal hesaplamaların ortasında kaybolur ve işlemleri değiştirebilir).
6-Sayısal akıl yürütme güçlükleri (örn. nicel sorunları çözmek için matematikle ilgili kavramları, gerçekleri ya da işlemleri uygulamakta çok güçlük çeker).

Etkilenen okul becerileri, kişisel olarak uygulanan geçerli başarı ölçümleri ve kapsamlı klinik değerlendirme ile doğrulandığı üzere, kişinin kronolojik yaşına göre beklenenden önemli ölçüde ve ölçülebilir derecede altındadır ve okul ya da işle ilgili başarıyı ya da günlük yaşam etkinliklerini ileri derecede bozar. On yedi yaşında ve üzerinde olan kişilerde, geçerli değerlendirmelerin yerine, işlevselliği bozan, belgeli öğrenme güçlükleri öyküsü kullanılabilir.

Kaynak: Amerikan Psikiyatri Birliği, Dsm-5 Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı. Çev. Prof.Dr. Ertuğrul Köroğlu, Hyb Yayıncılık: 2013.

2Nis2017

Bir anne baba olarak çocuğunuzu en iyi yine siz tanırsınız. Çocuğunuzun hareketleri, konuşması ya da oyun oynama şekliyle ilgili aklınızda bir şüphe uyandığında bunu profesyonel kişiler ile mutlaka paylaşın. Beklemeden ve sakın ertelemeden paylaşın.

Başlangıçta, çocuğunuzu takip eden çocuk doktorunuza danışabilirsiniz. Düşündüklerinizi, rahatsız olduğunuz davranışları doktorunuza anlatıp, görüşlerini isteyebilirsiniz. Doktorunuz sizinle hem fikir olursa, sizi gerekli uzmana yönlendirecektir. Uzmanlar; pediatristler, çocuk nörologları, çocuk psikiyatrları veya çocuk psikologları olabilir. Bu uzmanlar gelişimsel tarama ve değerlendirme yapmak için, standardize olmuş test ve ölçeklerden yararlanarak ve ayrıca çocuğunuzun davranışlarını da gözlemleyerek, çocuğunuzun beceri düzeyini tespit edebilirler. Sizi çocuğunuzun zayıf ve güçlü yönleri konusunda bilgilendirerek, net bir tablo çizebilirler.

Herhangi bir gelişimsel gecikme durumunda; zaman kaybetmeden, çocuğunuzun ihtiyaçlarına yönelik hazırlanmış bir eğitim programını takip etmek gerekir. Çocukların hepsi birbirinden farklı olduğundan, ne yazık ki her çocuk için geçerliliği olan bir yöntem/eğitim programı bulunmamaktadır.  Doğru yolda, güvenli adımlarla ilerlemek için gelişim uzmanı olan psikologlardan, dil ve konuşma terapistlerinden, fizyoterapi uzmanlarından, çocuk psikiyatristleri/nörologlarından, iş ve uğraş terapistlerinden yardım alabilirsiniz.

 

2Nis2017

Her çocuk kendi gelişimsel hızında büyüyüp, dünyayı anlamaya çalışırken; biz heyecanlı yetişkinler, sürekli çocuklarımızdan bir sonraki gelişimsel basamağa çıkmasını bekleriz. Örneğin; 7 aylık bebeğimiz emeklemeye başladığında, acaba ne zaman yürüyeceğini; yürüdüğünde ne zaman zıplayacağını kendi kendimize sorarız. Yapılan araştırmalara göre, belirlenmiş gelişimsel dönem noktalarını dikkate almak elbette ki çok önemlidir. Ancak gelişimsel gecikme söz konusu olduğunda, bu durumdan kastımız “birazcık gecikmek” değil, oldukça belirgin bir gecikmedir.

Gelişimsel gecikmeler 5 alanda görülebilir:

  • Bilişsel Beceriler: Biliş, dünyayı anlamlandırmamız için gereken bütün zihin süreçlerini kapsamaktadır. Düşünmek, öğrenmek, problem çözmek; bunlardan sadece birkaç tanesidir.
  • Sosyal-Duygusal Beceriler: Toplum içerisinde yaşamamızı, diğer insanlarla ilişkide olmamızı sağlayan yeteneklerdir. Bebeklerin, bakım veren kişilere gülücükleri ilk sosyal-duygusal yeteneklerdendir.
  • Konuşma ve Dil Becerileri: Dili kullanma ve anlama becerilerini içermektedir. Bebekler için babıldamak bu yetenekler içine girerken; çocuklar için kurallı cümleler kurmak, yönergeleri anlamak yine Konuşma ve Dil Yetenekleri ile ilgilidir.
  • İnce ve Kaba Motor Becerileri: El ve parmaklardaki küçük kasların ve hareket etmek için büyük vücut kaslarının yönetilmesi ile ilgilidir. Bebeklerin çeşitli nesneleri kavraması, daha büyük çocukların çeşitli nesneleri (makas/ kalem/kaşık kullanımı) manipüle etmesi, yürüme ve zıplama bu beceriler ile ilişkilendirilmektedir.
  • Öz bakım Becerileri: Her gün tekrarlanan işleri yapmamızı sağlayan beceridir. Yemek yemek, giyinmek, duş almak gibi rutin olarak yapılan görevleri içermektedir.

Gelişimsel gecikmeler bu alanların birinde ya da birkaçında olabilir.

2Nis2017

Özel eğitim programları, özel çocuklarımıza ihtiyaç duydukları eğitimi, tamamen bireysel ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde oluşturulmuştur. Çocuklarımızın özel olmaları, çeşitli gelişim alanlarında (zihinsel, fiziksel, sosyal, duygusal,  konuşma & dil, ince & kaba motor becerilerde vb.), bireysel özellikleri dikkate alınarak desteklenmeye ihtiyaç duymalarından kaynaklanmaktadır. Bu sebeple özel gereksinimli çocuklar, geleneksel okul ortamından başlangıçta istenildiği gibi faydalanamayabilirler.

31Mar2017

pic_typorgaphy

Teşhis konulması her ne kadar okul başlangıç çağlarına denk gelse de, sosyal iletişim bozukluğunun belirtileri erken çocuklukta kendini göstermeye başlamaktadır. Aşağıdaki belirtilerin bir ya da birkaçını çocuğunuzda gördüğünüzde lütfen en kısa sürede destek aramaya başlayın.

-Konuşma gecikmesi

-Sosyal etkileşime dair herhangi bir istek duymamak

-Dialog yürütme zorlukları (bağlam dışı konuşmalar, konuyu tam takip edememek, karşısındaki kişiye söz hakkı vermemek, konuşma sıra takibini yapamamak)

-Duygular hakkında konuşmaktan kaçınma, duyguları tam olarak anlayamama

-Konuşma dilini karşısındaki kişiye ya da duruma uygun olarak düzenleyememek (örneğin öğretmen ve arkadaş ile konuşma dillerinin farklı olması, doğum günlerinde ve cenazelerde söylenebileceklerin farklılığı)

-Sözel (mesajların içeriğini, çıkarımları) ve sözel olmayan (jestleri, mimikleri, yüz ifadelerini, vücut dilini, çeşitli işaretleri) iletişim yollarını tam olarak anlayamama ve yerinde kullanamama

-Konuşma esnasında, karşısındaki kişinin konuyu bildiğini varsayma ve hikayeyi bilen bir kişiye anlatır gibi anlatma

-Zihin Kuramına uygun şekilde çıkarımlar yapamama (3-4 yaşından sonra)